الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

46

تفسير مجمع البيان (فارسى)

پسر و يك دختر است و براى پسر دو سوم و براى دختر يك سوم است ، معلوم مىشود كه براى دو دختر دو سوم است . سپس خداوند حكم بيشتر از دو دختر را بيان كرده است . 3 - سهم دو دختر ، دو سوم است بدليلى كه براى آن دو چيزى فرض نميكند . اين دليل عبارت است از : « يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ . . . » ( سوره نساء آيه 176 - اگر مردى بميرد كه فرزندى ندارد ، براى خواهرش نصف و براى دو خواهر دو سوم تركه است ) بنا بر اين يك خواهر را مثل يك دختر يك دوم تركه است و همانطورى كه براى دو خواهر دو سوم است براى دو دختر نيز دو سوم است . چنان كه بيشتر از دو خواهر نيز با بيشتر از دو دختر فرقى ندارند و سهم آنها هم دو سوم است . اجماع نيز گواه است بر اينكه حكم دو دختر با حكم دو خواهر يكى است . جز اينكه از ابن عباس روايت شده است كه : « سهم دو دختر نصف است . و دو سوم سهم سه دختر است » نظام در كتاب از ابن عباس حكايت كرده است كه : « سهم دو دختر نصف و يك دانگ است ، چه يك دختر را نصف و سه دختر را دو ثلث است » بنا بر اين سزاوار است كه سهم دو دختر ، ما بين سهم يك دختر و سه دختر باشد . » وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً : اگر وارث يك دختر باشد . فَلَهَا النِّصْفُ : براى او نصف تركهء ميت است . سپس بذكر ميراث پدر و مادر پرداخته ، ميفرمايد : وَ لِأَبَوَيْهِ : ضميرى كه مضاف اليه است ، كنايه از ميت است كه ذكر نشده ، يعنى براى پدر و مادر ميت . لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ : پس با بودن فرزند براى هر يك از پدر و مادر يك ششم تركهء ميت است . خواه فرزند ، پسر يا دختر ، يكى يا بيشتر باشد . پس از دادن سهم پدر و مادر ، اگر وارث يك پسر يا چند پسر باشد ، بقيه ، براى آنهاست و بطور مساوى تقسيم مىكنند و اگر وارث ، پسر و دختر باشد ، سهم پسر دو برابر سهم دختر خواهد بود و اگر وارث ، دخترى باشد ، سهم او نصف تركه است و سهم پدر و مادر